अपरान्त भूमीतलं देवघर

माझ्या परिचयात कोकणातली जी घरं आहेत ती बहुतांशी एका विशिष्ट समाजगटातली आहेत.त्या कुटुंबांशी माझं असलेलं सख्य किंवा स्नेह असा आहे की मी त्या घरातल्या मुख्य देवघरातही जाऊ शकते.कधी त्या घरातली काकू तिन्हीसांजा हळदीकुंकू लावायला बोलावते तर कधी विशेष निमित्ताने बोलावलं तर ओटीही भरली जाते.
यामुळे होतं काय तर मला त्या घरचं देवघर आवर्जून पहायला मिळतं.

चराचर व्यापलेला परमात्मा आपल्यासाठी सगुण साकार रूप घेऊन येतो आणि आपण त्याच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याची संधी घेतो.
या जुन्या घरांमधे अंगणा परसातल्या फुलांनी झाकले गेलेले देव सहसा दिसत नाहीत पण तो घरच्या फुलांनी सजलेला देवघराचा देखावाच अधिक ठाव घेतो मनाचा.
पूजाअर्चा,त्याची तयारी यानिमित्ताने पूजक आणि घरातल्या महिला वर्गाला आपोआप एक शिस्त लागते.त्यांच्या जीवनशैलीचाच भाग असतो नं तो!
शिमगा गणेशोत्सव अशावेळी सारवून चोपलेल्या देवघरापुढच्या जमिनीवरची रांगोळी हसते.
मंडपीवर लावलेली तोरणं किंवा झेंडूच्या माळा शरद ऋतूचा आनंद वाढवतात.नव्याच्या पुनवेला बांधलेल्या ओंब्या लोंब्यांनी कसा समृद्धपणा भरतो घरात आणि मनातही.
विशेष निमित्तांचे नैवेद्य,संध्याकाळची दिवेलागणीची दूधसाखरेची चिंगुली वाटी,तुळशीपुढचा दिवा आणि यात भर घालणारा पडवी किंवा माजघरातला गाणं म्हणणारा झोपाळा!
पूर्वापारचे टाक,धातूच्या देवमूर्ती एखादा पूजनीय मानलेला छोटासा शिलाभाग असं सगळंच तिन्हीसांजा डोलू लागतं.
अशा देवघरांची एक खास वेताची परडीही असते.तिची ऐटच न्यारी आणि त्यात दारची फुलं भरून घरची न्हाऊन सुस्नात अशी गृहलक्ष्मी घरात पावती झाली की ती परडीही लेकुरवाळी भासायला लागते.
असे देव अशी देवघरे आणि त्यांचा आब आणि शोभा अनन्यभावाने सांभाळणार्‍या भाविक कुटुंबांच्या पिढ्या .....