आठवणी " आपट्यांच्या"

 खरंतर दोन योग जुळून आले आणि म्हणून हे लिहावसं वाटलं.माझ्या दोन्ही मुलाखतींमधे( Kamakshi Joglekar Barve Apoorva Varun Kulkarni) माझ्या मावशीकाकांचा उल्लेख आला आहे. ज्यांना ते माहिती नाहीत त्यांना त्यांच्याबद्दल जाणून घ्यायचं होतं आणिशारदीय नवरात्र आणि आम्ही तिघे अशी एक अनेक वर्षांची संगीतमय आठवणही आहे.

माझी आई बहिणींच्यात धाकटी आणि जिच्याकडे मी होते ती माझी मावशी सगळ्यात मोठी.त्यामुळे मावशी आणि आई यांच्यात मायलेकीसारखंच नातं. माझ्या आईवर मनोहर काकांचा फार जीव. आईचं कन्यादान त्या दोघांनी केलं तर माझं कन्यादान मावशीने एकटीने.(काकांची त्यावेळी मला खूप उणीव जाणवलीच. पण आशुतोषच्या आणि त्यांच्या काही भेटी झाल्या होत्या पूर्वी ही माझ्यासाठी जमेची बाजू आहे.त्या दोघांची सामाईक आवड क्रिकेट त्यांनी एकत्र पाहिली आहे.)

माझ्या बालपणापासूनच मावशीकाकांचा खूप सहवास मला लाभला.आम्ही हिंदू काॅलनीत आणि ते वडाळ्याला. त्यामुळे सतत जाणं येणं असे. इंदू मावशी जात्याच टापटीप आणि जरा अतीच नीटनेटकी. तर काका आनंदाने आयुष्य जगणारे! असं जोडपं मी पाहिलं नाही. अक्षरशः कुरुपता आणि सुरूपता हे परस्परविरोधी शब्द म्हणजे या दांपत्याचं बाह्य रूप. अर्थात या संकल्पना समाजातल्या संकुचितांच्या असतात! अंतःकरणापासूनच्या प्रेमाला "दिसणं" हे महत्वाचं नसून एकमेकांचं " असणं" अधिक महत्वाचं असतं हा धडा मी त्यांच्या सहवासातच गिरवला.सवाई गंधर्व महोत्सवासाठी हे दोघे मुंबईहून मावशीची शाळा आणि काकांचं कोर्ट(ते वकील होते)यातून आवर्जून सुट्टी घेऊन येत.

माझं तिच्याकडे येणं याचे बरेच कंगोरे होते पण त्यातल्या महत्वाचा म्हणजे अर्थातच माय मरो अन् मावशी उरो!

त्यांचं दोघांचं वय सत्तर आणि मी सोळा! म्हणजे मी नातीच्या वयाची खरं तर!  पण त्यांच्या सुखसुविधांनीयुक्त घरात मला कमतरता जाणवली नाही. वयाचं खूपच अंतर असल्याने मतभिन्नता, रागवारागवी व्हायचीच, पण ती अपरिहार्य होती. त्यापलीकडे जाऊन आनंदाचे क्षण खूपच होते आमचे तिघांचे.

अनेक वर्ष सातत्याने शास्रीय संगीताच्या जुन्या तबकड्या काकांकडे होत्या! दुर्मिळ खजिना! रात्री झोपण्यापूर्वी तिघंही ते बसून ऐकायचो आणि न बोलता खोलीत जाऊन झोपायचो. सकाळच्या काॅलेजला मला उठवताना काका हमखास माझ्या पावलांना गुदगुल्या करूनच उठवायचे! फाजील लाड करू नका तिचे... लहानपणापासून लाडावली आहेत तिला तुम्ही... मावशी कायम त्यांना रागवे. मला घरी यायला संध्याकाळी उशीर झाला तर सायकलवरून मी गल्लीच्या कोपर्‍यावर वळले की गॅलरीत झोपाळ्यापाशी फक्त एक ठिणगी दिसे... काका सिगरेट ओढत माझी वाट पहात असत!

मावशी म्हणजे संस्कृत, साहित्य, संंगीत आणि कुठल्याही विषयावर मनमुराद गप्पा मारणारी माझी मैत्रीण! अनेक वर्षांची मुलीची तिची सुप्त इच्छा माझ्यामुळे पूर्ण झाली. त्यांना मूल झालं नाही पण नियतीने माझं दान तिच्या पदरी असं सोपवलं! त्यामुळे मग माझे कपडे, दागिने अशी तिची हौशी खरेदी सुरू झाली! काकांनी तिला कधी अडवलं नाही!मी अठरा वर्षपूर्ण झाले त्यावेळी माझ्या वाढदिवसाला सुंदर कांजिवरम् त्यांनी मला भेट दिली आणि अदिती तू साडीत जास्त छान दिसतेस तेव्हा जमेल तेव्हा साडीच नेस हा सल्ला काकांचा! 

सहकारनगरला रहात असल्याने तिथल्या शारदीय नवरात्रात संगीत महोत्सव होई. आम्ही रात्र रात्र जागून ते कार्यक्रम पाहिलेत, ऐकलेत. पुण्यात कुठेही गाण्याचा, मैफलीचा कार्यक्रम असला की आम्ही जायचो. शंकर अभ्यंकरांची व्याख्यानमाला असो वा नवे नाटक, मी आणि मावशी तर हमखास जायचोच जायचो.

त्यांच्या सहवासात मी खूप गोष्टी शिकले. माझ्यामुळे खरंतर ते हाॅटेलात जायला लागले.त्या पिढीची ती आवड नाही पण माझ्या हट्टासाठी यायचेच. 

आजही ताम्हाण्याची आमची वास्तू आणि त्यासाठी मी आशुतोषला दिलेली साथ ही अनेकांच्या चेहर्‍यावर प्रश्नचिह्न उमटवते. उत्तम पदाची नोकरी तू नवर्‍याला सोडू दिलीस? होय मी ते केलं कारण याच मावशी काकांच्या देवाच्या गोठण्याच्या घरात, आंबे काजूच्या सहवासात माझं तरूणपण गेलं आणि हा आनंद कशाहीपेक्षा मोठा हे मला तेव्हाच कळलं.झाडांवर प्रेम करणारा माणूस म्हणून मी काकांना जवळून पाहिलय. ते रोपांशी गप्पा मारायचे, त्यांना गाणी ऐकवायचे!

त्यामुळे माझ्या तरूणपणावर जशी आजी, आई, बाबा यांची छाप आहे तशीच माझ्या लग्नानंतरच्या आयुष्यावर मावशीकाकांचा ठसा उमटला आहे!!,